Oltalama, sizi acele ettirerek bilgi vermeye veya bir işlem yapmaya yönlendiren aldatma yöntemidir. Mesaj düzgün Türkçe yazılmış, size adınızla hitap etmiş ve tanıdık bir logoyu kullanmış olabilir. Bu ayrıntılar tek başına güvenilirlik göstermez.
Mesajın istediği eylemi ayırın
Önce mesajın hikâyesinden uzaklaşıp sizden ne istediğini okuyun. Parola girmek, doğrulama kodu söylemek, dosya açmak veya para göndermek mi? Hesabınızla ilgili bir sorun olduğu iddiası, bu eylemi mesajın içindeki bağlantıdan yapmanızı gerektirmez.
Örneğin bir kargo mesajı küçük bir teslimat ücreti isteyebilir. Tutarın düşük olması riski düşük yapmaz; asıl hedef kart bilgilerinizi toplamak olabilir. Kargonun kendi uygulamasından veya adresini kendiniz yazarak açtığınız sitesinden takip yapın.
Görünen ad ile gerçek adres farklıdır
Bir e-postada görünen gönderen adı değiştirilebilir. Gönderen adresini ve varsa yanıt adresini açıp inceleyin. Gerçek bir şirket adı içeren uzun bir adres de taklit olabilir; alan adının yapısı önemlidir. Bir alt alan adı ile asıl alan adını karıştırmayın.
Telefonda bağlantıya uzun basarak adres önizlemesine bakabilirsiniz; ancak cihazınızın bağlantıyı açmadığından emin olun. Adresi inceleyemiyorsanız mesajı takip etmek yerine ilgili hizmeti bağımsız bir yoldan açın.
Acele ve gizlilik baskısını fark edin
“Son beş dakika”, “kimseye söylemeyin” veya “hesabınızı hemen doğrulayın” gibi ifadeler düşünme sürenizi daraltır. Gerçek bir güvenlik olayında da zaman önemli olabilir; yine de bağımsız bir kanaldan doğrulama yapmak için kısa bir duraklama değerlidir.
Tanıdığınız birinden gelen sıra dışı bir para talebinde, aynı sohbet içindeki “evet benim” yanıtına güvenmek yerine daha önce bildiğiniz numarayı arayın. Mesaj hesabı ele geçirilmiş olabilir.
Kodunuzu ve ekranınızı paylaşmayın
Tek kullanımlık kodlar, giriş veya ödeme onayını tamamlayabilir. Kendini destek çalışanı olarak tanıtan birine kod vermek ya da telefon ekranını uzaktan paylaşmak hesabınıza erişim sağlayabilir. Kodu ne için aldığınızı ve bildirimin hangi işlemi onayladığını okuyun. Başlatmadığınız bir işlemi onaylamayın.
Bağlantıya tıkladıysanız
Tıklamak ile bilgi girmek aynı durum değildir. Bir parola yazdıysanız güvenilir bir cihazdan ilgili hizmetin gerçek adresine gidip parolayı değiştirin; aynı parolayı kullandığınız diğer hesapları da ayırın. Açık oturumları kapatın ve çok faktörlü doğrulamayı gözden geçirin.
Dosya indirip çalıştırdıysanız cihazın güvenlik araçlarını kullanın ve gerekirse güvenilir teknik destek alın. Kart bilgisi paylaştıysanız bankanızla doğrudan görüşün. Olayı kaydetmek için mesajı ve işlem ayrıntılarını saklayın; bağlantıyı başkalarına yaymayın.
Kısa bir kontrol alışkanlığı kurun
Her beklenmedik mesajda üç soruya dönün: Bu işlemi ben mi başlattım? Talebi başka bir kanaldan doğrulayabilir miyim? Benden hangi bilgi isteniyor? Bu sorular kusursuz bir filtre değildir, fakat telaşla karar vermeyi azaltır. Şüpheli mesajları hizmetin resmi bildirim kanalı üzerinden raporlayın.
Kaynaklar & daha fazlası
Genel bilgilendirme amaçlı editoryal içerik. Yazılım ve hizmetler değişebilir; uygulamadan önce kendi ortamınızın resmî belgelerini kontrol edin. Yayın yaklaşımımız
Bir hata mı fark ettin, bir fikrin mi var?
Sayfanın bağlantısıyla bize yazabilirsin.
